دوستان عزیز باسلام : این مطلب از سری گزارشهایی است که توسط اینجانب برای هفته نامه بیشاپور تهیه گردیده و در شماره ۱۸۳ این هفته نامه نیز به چا پ رسیده است امید است که مورد توجه تمامی خوانندگان عزیز به خصوص مسئولین محترم قرار گیرد.

اشاره؛

انباشت زباله و ریختن آن در معابر، خیابانهاو کانالهای فاضلاب، امروزه به یکی از دغدغه های زندگی شهرنشینی تبدیل گردیده است. به گونه ای که مشاهده می کردد، روزانه حجم زیادی از آشغال و زباله های ساختمانی در معابر،کانالهای آب، پای درختها و گوشه و کنار خیابانها و میدانهای شهر خودنمایی می کند اما غافل از اینکه این پدیده می تواند شهروندان را با چه مخاطراتی مواجه نماید. براساس آمار سرانه تولید زباله در کشور به ازای هر نفر ۹۰۰ گرم می باشد در حالی که طبق استانداردهای جهانی آمار روزانه ۲۹۳گرم است که آمار کشور بالاتر از میانگین جهانی است. و اما شهر کازرون نیز از این امر مستثنی نبوده بلکه به جرأت می توان کازرون را در ردیف شهرهای بحرانی از حیث آلودگی محیط شهری قرار داد.

وضعیت نابسامان آشغال در معابر و کانالهای خیابانهای کازرون به خصوص خیابانهای منتهی به مرکز شهر یکی از مشکلات و معضلات دیرینه شهروندان کازرونی بوده که تابه حال همچنان به قوت خود باقی است.وضعیت مغازه های ماهی فروشی، دوره گردها و دست فروشانی که اقدام به فروش میوه و تره بار، کله پاچه و شکمبه گوسفند در مرکز شهر نموده و پس از پایان کار زباله های خود را در همان محل به حال خود رها می کنند، نیز حکایت دیگری از وضعیت بحرانی آلودگی در مرکز شهر می باشد.

اما چرا این معضل دیرینه همچنان به قوت خود باقی است؟ ، معمایی است که شاید در ادامه این گزارش بتوان به پاسخ آن دست یافت.

آیا مسئولین خدمات شهری اقداماتی را در این زمینه انجام داده اند؟ چه موانعی بر سر راه دستگاههای ذیربط جهت حل این مشکل وجود داشته و ادامه وضعیت موجود چه تبعات و زیانهایی را برای شهروندان به دنبال خواهد داشت و در نهایت راهکار برون رفت از وضعیت بحرانی موجود چیست؟

بیشاپور جهت بررسی وضعیت موجود به سراغ داروخانه دکتر جهانبخشی واقع درخیابان ابوذر، که کانون این آلودگی هاست رفته تا پای درد دلهای مدیر این داروخانه بنشیند. ایشان در ابتدای گفتگویش بیان می دارد که بنده هیچ امیدی به سر و سامان گرفتن وضعیت موجود ندارم دکتر جهانبخشی در ادامه می افزاید که بنده به عنوان یک شهروند برایم دردآور است که در شهری زندگی می کنم که به نام شهر سبز معروف است اما خیابان ابوذر با وضع اسف بار کنونی در کجای این شهر سبز واقع گردیده است. میدان شهدا و خیابان ابوذر را به کل شهر می شناسند ولی متاسفانه کثیف ترین مکان شهر همین خیابان ابوذر و میدان شهدا می باشد.

دکتر جهانبخشی ادامه می دهد که بنده بارها به شهرداری و شورای شهر مراجعه حضوری داشته، نامه نگاری نموده و حتی راهکار نیز ارائه نموده ام اما تا به حال هیچ اقدامی ازسوی دستگاههای مربوطه انجام نگرفته است و به نظر می رسد که انگار کسی نمی خواهد که این مشکل حل شود و به نظر بنده این مشکل حل شدنی نخواهد بود ولی اگر کسی بتواند به این وضعیت سرو سامان بدهد انصافاً کار بزرگی انجام داده است. اما روابط عمومی شهرداری در پاسخ به این شهروند و در گفتگو با بیشاپور که تابه حال شهرداری چه اقداماتی را در این زمینه انجام داده است می گوید:

شهرداری کازرون امروز با توجه به مشکل پسماندها در سطح شهر و بازار، در جهت اقدامات فرهنگی با گسیل داشتن اعضای یکی از شرکتهای طرف قرارداد با شهرداری به درب خانه ها و مغازه های شهر با آموزش رودررو و ارائه کاتالوگ های آموزشی و نیز با نصب بنرهای رنگی که اخیراً حدود ۱۰ عدد از آنها در سطح شهر نصب شده و یا چاپ پیامهایی از این دست در برخی نشریات شهر به شهروندان تذکرات و پیامهای لازم ارسال می دارد.

اگرچه معتقدیم حجم این گونه فعالیتها باید بیش از این باشد و البته از طرف دیگر شهروندان نیز خود را موظف به رعایت آداب شهر نشینی بدانند.

در این میان برخی عملکرد ضعیف دستگاههای ذیربط به خصوص مدیریت خدمات شهری را علت این معضل دانسته اما در عین حال برخی دیگر رفتار غلط برخی شهروندان و عدم رعایت حقوق دیگران را عامل به وجود آوردن وضعیت موجود می دانند.

شهروندی روباز بودن کانالهای آب و کمبود سطل زباله و عدم برخورد قاطع از سوی دستگاههای قضائی را عامل این معضل می داند اما در پاسخ به این شهروند دکتر جهانبخشی معتقد است که اگرچه مسئولین در این زمینه سهل انگاری نموده و در برخورد با متخلفان قاطع نمی باشند ولی این موضوع ریشه در مسائل فرهنگی داشته و اگر کلیه کانالهای فاضلاب بسته شده و حتی سطل آشغال هم به اندازه کافی وجود داشته باشد متاسفانه برخی از افراد به دلیل راحت طلبی مجدداً اقدام به انجام این رفتارهای غلط و ناشایست می نمایند.

روابط عمومی شهرداری در پاسخ به شهروندانی که کمبود سطل زباله را علت اصلی این موضوع می دانند این چنین می گوید که:

هم اینک در خیابانهای سلمان ابوذر-شهدای شمالی و جنوبی و میدان شهدا که پرترددترین خیابانهای شهر می باشد سطلهای زباله به فاصله های ۱۰ تا ۱۵ متری از هم نصب می باشند تعداد آنها به بیش از ۴۰عدد می رسد در سطح پارکهای شهر نیز بیش از ۱۵۰سطل زباله منصوب است و در سال گذشته حدود ۲۰ عدد سطلهای زباله ۷۰۰ لیتری در جای جای شهر قرار داده شده است و نیز در اردیبهشت ما امسال ۳۵عددد از سطلهای زباله خریداری و نصب شده است. اینها از جمله فعالیتهای است که به تناسب درآمد شهرداری واحد خدمات واحد خدمات به انجام آن همت گماشته است.

شهرداری کازرون در سالهای آینده نیز انشاا… به تناسب درآمدهای خود با افزایش سطل های زباله در دیگر خیابانهای پرتردد شهر انجام وظیفه خواهد نمود و نیز در بعد فرهنگی به پیام رسانی و آموزش دهی همچون گذشته ادامه خواهد داد  اما درواقع یکطرف دیگر حل این معادله شهروندان و مغازه داران هستند.

شهروندی که دستش را برروی بینی و دهانش گذاشته و در حال خرید از یکی از مغازه های خیابان ابوذر می باشد در گفتگو با بیشاپور بیان می دارد که بوی تعفن ناشی از آشغالهای ریخته شده در کانالهای آب خیابان ابوذر توقف در این خیابان حتی برای مدت کوتاهی را دشوار نموده است. سالهاست که ما شاهد چنین وضعی بوده ایم اما تابه حال مسئولین هیچ کوششی را جهت ساماندهی به وضعیت موجود انجام نداده اند.

همچنین روابط عمومی شهرداری در پاسخ به این سؤال که آیا سطلهای زباله که هر کدام به فاصله ۱۵ متری در برخی خیابانها نصب گردیده مشکل این خیابانها را حل کرده است می گوید:

عادت های غلط برخی از مغازه داران و شهروندان؛ امروز از حل این مشکلات جلوگیری کرده است امروز همه مغازه داران موظف به تهیه سطل های آشغال برای خودمی باشند و نمی بایست از سطلهای زباله که جهت عابرین پیاده نصب شده است برای حجم آشغالهای تولیدی خود استفاده نمایند اما ایا در واقع چنین می کنند؟

جوی های جلو این مغازه ها توسط برخی از همین مغازه دارها هر روز لبریز می شود وگاهی اوقات بوی شکمبه گوسفند و ماهی، هوای یک خیابان را تا شب آلوده می کنند. هر شب با پایان ساعت کار بازار، جلو تمام مغازه تلی از آشغالهای تولیدی به شکل نامطلوب در وسط بازارها می باشند این اتفاق در بازار تره بار نیز قابل مشاهده است همه این کارها را چه کسانی انجام می دهند؟

آیا آنها پیامهای تلویزیونی- تبلیغات سطح شهر کاتالوگ ها و آموزشها و اخطارهای شهرداری را ندیده و نشنیده اند یا حتی همین متن که هم اکنون درنشریه شما چاپ می شود نمی فهمند چرا ما معتقدیم همه اینها را می دانند اما عادتهای اشتباه و عدم پایبندی به قانون و آداب شهر نشینی این معضلات را همچنان ادامه داده است.

از سوی دیگر آتش زدن سطل های زباله۷۰۰ لیتری دزدیدن سطلهای فلزی بصورت پی در پی از اشتباهات قلیلی از شهروندان ماست. و البته نباید نادیده گرفت که تلاشهای شبانه روزی پرسنل خدماتی شهرداری برای جمع آوری زباله های سطح شهر- سطح بازار- سطح پارکها وجوی های خیابانها هر روز شهری تمیز را تحویل به شهروندان می دهد و شب هنگام دوباره تا صبح ۱۲۰ تن زباله به شکل مناسب و نامناسب در سطح شهر جمع آوری میکنند و شهرداری کازرون ماهیانه هزار میلیون ریال ازدرآمد خود را صرف جمع آوری، حمل و دفن زباله ها می کند.

یکی از مغازه داران چهار راه ولیعصر(دادگستری) به شدت از وضعیت موجود گله مند بوده و می گوید که متاسفانه آشغالهای ریخته شده در کانال آب ، از نقاط شمالی شهر توسط آب به این منطقه آورده شده و در نهایت به دلیل حجم زیاد آن ، امکان عبور از دهانه کانال را نداشته و در همین مکان متوقف شده و یکی از تقاطعهای پر تردد شهر را به محلی برای انباشت زباله تبدیل کرده که این سلامت تمام ساکنین منطقه را به خطر انداخته است.

دکتر جهانبخشی معتقد است که این پدیده زشت اجتماعی را باید از دو جنبه بررسی کرد یکی در فرهنگ مردم و آنچه که در ذات آنها نمود پیدا می کند و دیگری عدم وجود قانون و برخورد قانونی با متخلفان می باشد همچنین ایشان می گوید که هیچ کدام از کسبه شهر، آموزش لازم دراین زمینه را ندیده اند و برخی از آنها عوارضی رابه شهرداری نمی پردازند و حتی از زیر بارمالیات نیز فراری می باشند و هیچ کس این افراد را ملزم به جمع آوری زباله هایشان نمی نماید.

اما برخی از این دست فروشان در پاسخ به سؤال بیشاپور که چرا پس از اتمام کارتان زباله های خود را در همان محل رها می کنید پاسخ دادند که شهرداری باید اقدام به جمع آوری زباله ها نماید و این وظیفه ذاتی شهرداری است. این در حالی است که هیچ کدام ازاین دوره گردها مالیاتی را به جهت کسب و کار خود به دولت نمی پردازند.

روابط عمومی شهرداری همچنین در پاسخ به سؤال بیشاپور که چه برنامه هایی را در آینده جهت حل این معضل دارید می افزاید که: اخیراً شهرداری کازرون هماهنگی هایی را با مراجع قضائی جهت برگزاری کلاس های آموزشی برخی از پرسنل شهرداری به عنوان ضابطین قضایی انجام داده است که در راستای اجرای قوانین پسماندها در خصوص زباله های سطح جداول و آوارهای ساختمانی و … با متخلفین برخوردهای قانونی صورت پذیرد.

کاظمینی فعال و کارشناس محیط زیست در کازرون در گفتگو با بیشاپور می گوید که متأسفانه شدت رها شدن زباله در طبیعت و به خصوص در حاشیه جاده ها و فضای سبز و پای درخت ها آنقدر زیاد است که هر انسان مسئولیت پذیر با دیدن این منظره دچار شرمندگی می شود ایشان می افزاید که این مورد بیشترین خطر را بر روی سلامت انسان ها می گذارد زیرا وجود جانوران موذی مانند موش در بین زباله ها و انواع حشرات .مضر و رشد باکتری هایی که همراه آب باران به سفره های زیرزمینی نفوذ می کنند باعث آلودگی آب های زیرزمینی می گردند، همه و همه سلامت انسان را به خطر می اندازند این فعال محیط زیست همچنین ادامه می دهد که شیرابه های حاصل از این آشغال ها می تواند به داخل زمین نفوذ پیدا کرده و باعث از بین رفتن گیاهان و جانوران گردد. کاظمینی در پاسخ به این پرسش که چه باید کرد؟ می گوید که مهمترین مسئله در این مورد یک مدیریت قوی زباله و ضایعات است که افزایش آگاهی همگانی در مورد مشکلات زیست محیطی و چاره جویی دفع از اقدامات بسیار مهم است ایشان همچنین می گوید که ۳ محور اصلی در این مدیریت می بایست حول۱ـ کاهش ۲ـ مصرف دوباره ۳ـ باز چرخش زباله و ضایعات صورت پذیرد تا آینده ای روشن نصیب ما گردد.

اما به راستی راه برون رفت از بحران فعلی چیست؟

شهروندی راه برون رفت از وضع موجود را نریختن آشغال در کانال ها و معابر توسط شهروندان می داند و معتقد است که پاکیزه نگه داشتن شهر بدون همکاری شهروندان میسر نیست. ایشان می گوید که بنده برحسب وظیفه خود چندین بار به همسایه ها تذکر داده ام اما متأسفانه کسی گوش به این حرفها نمی دهد.

اما در مقابل شهروند دیگری معتقد است که تنها راه حل وضع موجود در کوتاه مدت فقط برخورد قانونی با متخلفان می تواند باشد. در این میان دکتر جهانبخشی معتقد است که در پاسخ به کسانی که با وجود سطل آشغال و فراگیری آموزش های لازم باز هم حاضر به جمع آوری آشغال و استفاده از روش های صحیح و بهداشتی نیستند باید به زور متوسل شد.

اما مشاهده می گردد که با توسعه زندگی شهرنشینی مقوله فرهنگ نتوانسته به موازات آن حرکت نموده و این ضعف فرهنگی باعث گردیده تا امروز شاهد چنین معضلاتی در شهری چون کازرون باشیم.

حکایت مغازه دارانی که جوی آب را سطل آشغال خود می دانند و آشغال هایی که توسط دوره گردها در مرکز شهر به حال خود رها می شوند همه و همه نشانه هایی از فقر فرهنگی برخی از همین شهرنشین ها می باشند. به نظر می رسد که تا به حال برنامه جامع و قابل قبولی از سوی مدیریت شهری برای حل بحران آشغال در معابر کازرون ارائه نگردیده است. حال با توجه به درخواست اکثریت شهروندان مبنی بر، برخورد قاطع با متخلفان، در نظر گرفتن جریمه برای آلوده کنندگان محیط های شهری و برخورد با متخلفان با هماهنگی و کسب مجوز از مراجع قضایی امری ضروری و اجتناب ناپذیر به نظر می رسد.

اما در عین حال ترویج فرهنگ بازیافت زباله و اقدامات فرهنگی و آموزشی در بین شهروندان نیز می تواند در بلندمدت مؤثرتر از روش های دیگر واقع گردد.

شهروندان نیز باید به این موضوع آگاه بوده که بودجه سالانه ای که شهرداری به واسطه فرهنگ غلط شهروندان هزینه می نماید را می تواند صرف ساخت مراکز فرهنگی و توسعه شهری نماید لذا باید در اصلاح رفتارهای غلط خود دقت و تلاش بیشتری را مصروف نمایند.

اما به نظر می رسد که زمان آن رسیده است که شهروندان با تعامل و مشارکت با یکدیگر و با مسئولان و نهادینه کردن فرهنگ احترام به حقوق دیگران، محیط زندگی سالم و شهری زیبا را برای خود و دیگران به ارمغان آورند.